Beginnen met één vaksectie: een werkbare eerste stap met CP
Je wilt met je sectie meer samenhang in het onderwijs aanbrengen. Tegelijkertijd zijn de lessen, toetsen en overleggen al volop bezig. Waar maak je dan ruimte voor? Een eerste stap met Curriculum Playground wordt overzichtelijker als je vooraf kiest welk stukje onderwijs je samen wilt bekijken, welke vraag daarbij hoort en wanneer je bespreekt wat het werken ermee oplevert.
Kies een vraag die in de sectie leeft
Begin bij iets waar collega's in hun lessen tegenaan lopen. Misschien verschilt de voorbereiding op een gezamenlijke toets. Of is onduidelijk hoe het volgende leerjaar voortbouwt op wat leerlingen al hebben gedaan. Kies een vraag waarvoor je echt de opdrachten, doelen en planning naast elkaar moet leggen.
In dit artikel volgen we een fictieve sectie Nederlands. Twee docenten geven les aan havo 2. Ze willen weten: krijgen leerlingen bij het schrijven van een voorstel genoeg gelegenheid om feedback te gebruiken vóór de beoordeling? De sectievoorzitter helpt de afspraken vast te leggen. Deze rollen kunnen op een andere school anders verdeeld zijn.
De sectie kiest één lessenserie in periode 3: een voorstel voor de leerlingenraad schrijven en herzien. Het inhoudelijke vertrekpunt is doelzin 3A voor Nederlands: ‘De leerling spreekt en schrijft afgestemd op doel, publiek en context.’ De leerlingenraad, twee relevante argumenten en de gekozen lesopbouw zijn eigen ontwerpkeuzes bij een deel van die doelzin. De volledige lesuitwerking staat in het voorbeeld met het backward design canvas.
Maak de eerste afspraak concreet
De collega's leggen vóór de start vast wat ze gaan onderzoeken. Dat kan in een kort startblad zoals hieronder. Het gaat hier om hun werkafspraken; het canvas uit het eerdere artikel helpt bij het inhoudelijke lesontwerp.
| Onderdeel | Ingevuld voorbeeld: Nederlands, havo 2 |
|---|---|
| Onze vraag | Waar krijgen leerlingen feedback en tijd om hun voorstel te herzien vóór de beoordeling? |
| Afbakening | Eén lessenserie in periode 3, bij twee docenten. Andere leerjaren en de rest van het jaarprogramma volgen eventueel later. |
| Wat we erbij pakken | De officiële doelzin met uitwerking, drie opdrachtteksten, de beoordelingscriteria en de huidige periodeplanning van beide docenten. |
| Wie wat doet | Docent 1 zet doelen en planning in CP. Docent 2 legt de invoer naast de opdrachten en criteria. De sectievoorzitter legt de gezamenlijke keuze vast en plant het vervolgoverleg. |
| Wat we willen opleveren | Eén gecontroleerd overzicht en een afspraak over het moment van feedback en herziening, verwerkt in de opdrachten en planning. |
| Ruimte voor het werk | De sectie spreekt met de teamleider tijd af voor voorbereiding, invoer en controle. Tijdens het bestaande sectieoverleg bespreken de collega's het overzicht. |
| Wat kan vervallen | Na controle wordt de aparte sectiespreadsheet met dezelfde doelen en periodevolgorde een leesbaar archief. Actuele afspraken worden op één afgesproken plek bijgehouden. |
| Wanneer we evalueren | In het eerste sectieoverleg na deze lessenserie. De sectievoorzitter zet dit vóór de start in de agenda. |
Kies bij een eigen start een sectie waarin de vraag wordt herkend én collega's ruimte hebben om eraan te werken. Betrek ook iemand die twijfelt over de bruikbaarheid. Die kan helpen onderzoeken of een afspraak voor meer mensen werkt dan alleen voor degene die het overzicht heeft gemaakt.
Leg verschillen op tafel
Verzamel de versies die collega's daadwerkelijk gebruiken. In ons fictieve voorbeeld staat de feedback in de gezamenlijke planning in week 3. Eén opdrachttekst vraagt leerlingen echter pas in week 4 hun eerste versie in te leveren, tegelijk met de eindopdracht. Welke afspraak geldt dan in de les?
De twee docenten leggen hun materialen naast elkaar. Ze kiezen voor een conceptbespreking in week 3 en houden daarna lestijd vrij voor herziening. De eindopdracht blijft in week 4. Docent 1 past de betreffende opdrachttekst aan; docent 2 controleert of opdracht, criteria en planning nu dezelfde volgorde laten zien. De sectievoorzitter legt vast waarom ze dit zo afspreken.
De vier lesweken horen bij dit voorbeeld. Hoeveel tijd jullie nodig hebben om CP in te richten en ermee te leren werken, hangt af van de vraag, de beschikbare informatie en de werkverdeling.
Gebruik CP in het gewone sectieoverleg
In CP kan de sectie de doelzin en de eigen lesdoelen bij elkaar zetten, de bijbehorende onderwijsactiviteiten groeperen en de onderdelen in de tijd plaatsen. De beschikbare termen en indeling hangen af van de inrichting van jullie omgeving.
Bij het overleg openen de collega's het overzicht en de planning. Ze bekijken de opdrachtteksten erbij. Kan docent 2 aanwijzen waar leerlingen hun voorstel oefenen, feedback krijgen en de eindversie inleveren? Lukt dat zonder uitleg van degene die alles invoerde? Zo onderzoek je of de vastgelegde informatie ook voor een collega bruikbaar is.
In het vakwerkplan of teamplan kunnen de collega's hun keuze en vervolgstap beschrijven, in de daarvoor ingerichte rubriek. Ze spreken daarnaast zelf af wie de opdracht bijwerkt en wanneer die klaar is. De toegangsrollen in CP worden passend ingericht; de inhoudelijke werkverdeling bespreken ze samen.
Bij de start horen inrichting en training. Stem af welk deel jullie zelf voorbereiden en waarbij ondersteuning nodig is. De actuele mogelijkheden staan bij inrichting en begeleiding.
Spreek ook af wat je niet meer bijhoudt
Een gezamenlijk overzicht vraagt onderhoud. Daarom bekijken de collega's welke informatie nu dubbel wordt bijgehouden. In dit voorbeeld bevat een losse sectiespreadsheet dezelfde doelen en periodevolgorde als het nieuwe overzicht. Na inhoudelijke controle zetten ze die spreadsheet als archief weg en verwijzen ze elkaar naar de afgesproken actuele plek.
De opdrachtteksten en het materiaal voor leerlingen blijven nodig. Een studiewijzer die leerlingen gebruiken, kun je niet zomaar laten vervallen. Spreek af hoe wijzigingen daar terechtkomen en wie controleert of de informatie nog overeenkomt. Zo wordt duidelijk welk dubbel werk stopt en welk onderhoud overblijft.
Beslis na de eerste ronde hoe je verdergaat
Tijdens het geplande vervolgoverleg bekijkt de sectie drie dingen:
- Het gebruik: konden beide docenten de afspraken terugvinden en ermee werken? Welke invoer of uitleg ontbrak nog?
- Het onderwijs: vond de conceptbespreking plaats en kregen leerlingen tijd om hun tekst te herzien? Bekijk enkele geanonimiseerde concepten en eindversies naast de criteria. Welke aanpassingen zie je, en waar was meer ondersteuning nodig?
- Het onderhoud: hoeveel werk kostten invoer en controle? Wordt de oude spreadsheet inderdaad niet meer bijgewerkt, en klopt het materiaal voor leerlingen nog?
Een paar leerlingteksten helpen het gesprek te voeren; ze bewijzen niet dat CP betere leerresultaten veroorzaakt. Ook kan een bruikbaar overzicht laten zien dat de gekozen lesopbouw nog aanpassing vraagt.
Spreek vervolgens één vervolg af. Werkt de aanpak voor beide collega's en is het onderhoud geregeld, dan kan een volgende periode aansluiten. Blijven afspraken onvindbaar of klopt de invoer niet, herstel dan eerst die punten. Blijkt de werkwijze onvoldoende te helpen, bespreek dan wat je aanpast of beëindigt. Een uitbreiding vraagt opnieuw om een duidelijke vraag en beschikbare tijd.
Neem één vraag mee
Welke vraag komt in jullie sectie steeds terug? Pak de opdrachten en planning die daarbij horen en vul het startblad met een collega in. Daarmee heb je een concreet vertrekpunt voor jullie eigen overleg.
Wil je bekijken hoe zo'n eerste stap er voor jullie in CP uit kan zien? Bespreek jullie sectievraag in een demo. Je kunt ook eerst je vraag mailen aan info@curriculumplayground.nl.

