Onderwerp

Constructieve afstemming: doelen, toetsing en onderwijsactiviteiten in samenhang

Constructieve afstemming helpt teams om leerdoelen of leeruitkomsten, toetsing en onderwijsactiviteiten logisch op elkaar te laten aansluiten. Het maakt zichtbaar of studenten of leerlingen oefenen, leren en aantonen wat je belangrijk vindt.

Bekijk constructieve afstemming in een demo Bekijk het product

Wat is het?

Het uitgangspunt is dat doelen, toetsing en onderwijsactiviteiten elkaar versterken. Je begint bij wat leerlingen of studenten moeten kennen, kunnen of aantonen. Daarna bepaal je hoe zij dat zichtbaar maken in toetsing of beroeps- of academische taken. Vervolgens ontwerp je onderwijsactiviteiten die daarop voorbereiden.

Waarom dit belangrijk is

Het voorkomt dat toetsing iets anders meet dan wat in doelen staat.
Het helpt teams om onderwijsactiviteiten doelgerichter te ontwerpen.
Het maakt curriculumgesprekken concreter, omdat je relaties zichtbaar maakt.
Het ondersteunt kwaliteitszorg, accreditatie en inspectie.

Theoretisch kader

Het theoretisch kader in gewone taal

Constructieve afstemming klinkt theoretisch, maar draait in de praktijk om een heel concrete ontwerpvraag.

Constructieve afstemming gaat uit van een eenvoudige maar krachtige ontwerpvraag: leren leerlingen of studenten in het onderwijs ook echt wat zij uiteindelijk moeten aantonen?

Doelen of leeruitkomsten

Wat moeten leerlingen of studenten kennen, kunnen of aantonen?

Toetsing

Hoe wordt zichtbaar of zij dit niveau bereiken?

Onderwijsactiviteiten

Welke activiteiten bereiden hen daarop voor?

Als deze drie onderdelen niet op elkaar aansluiten, ontstaat ruis. Studenten oefenen dan bijvoorbeeld iets anders dan wat wordt getoetst, of toetsen meten iets anders dan wat in de leeruitkomsten staat. Constructieve afstemming helpt om die ruis zichtbaar te maken en te verbeteren.

Model

Een praktisch model voor curriculumgesprekken

Gebruik dit model om met je team te bespreken of doelen, toetsing en onderwijsactiviteiten elkaar echt versterken.

Model voor constructieve afstemming met leerdoelen, toetsing en onderwijsactiviteiten

Gebruik dit model om te bespreken waar doelen, toetsing en onderwijsactiviteiten elkaar al versterken en waar het curriculum nog wringt.

Per onderwijscontext

Voorbeelden uit de praktijk

Constructieve afstemming krijgt in iedere onderwijssector een andere uitwerking.

Kerndoelen, PTA en lessen naast elkaar leggen om te zien of leerlingen voldoende oefenen voordat zij worden getoetst.

MBO

Werkprocessen koppelen aan onderwijs, BPV en examinering.

HBO

Leeruitkomsten verbinden met toetsvormen, beoordelingscriteria en modules.

Eindkwalificaties koppelen aan leerlijnen, keuzeonderwijs en toetsing.

Valkuilen

Veelvoorkomende valkuilen

Juist deze fouten maken zichtbaar waarom een gedeeld curriculumoverzicht nodig is.

Doelen worden geformuleerd, maar niet gekoppeld aan concrete onderwijsactiviteiten.

Toetsing groeit historisch mee en raakt los van wat teams eigenlijk belangrijk vinden.

Teams spreken over samenhang, maar missen één overzicht waarin die samenhang zichtbaar wordt.

Aan de slag

Hoe je hiermee aan de slag gaat

Maak de stap van theorie naar actie met een gedeelde taal, een eerste analyse en één overzicht voor het team.

Begin met een scherpe check

Bespreek met je team drie vragen: welke doelen of leeruitkomsten zijn hier leidend, welke toetsing laat zien dat deze doelen of leeruitkomsten bereikt zijn en welke onderwijsactiviteiten bereiden leerlingen of studenten hierop voor?

Zet de antwoorden naast elkaar. Waar de verbinding ontbreekt, zit een ontwerpvraag. Waar de verbinding sterk is, heb je bewijs voor curriculumkwaliteit.

Naar voordat je start