Een leerdoel beschrijft wat een leerling of student aan het einde van een leerperiode moet kennen of kunnen. Het vertaalt een bredere bedoeling naar iets waar je onderwijs op kunt richten. De formulering helpt pas als je ook bespreekt welk werk of handelen laat zien dat het doel is bereikt.
De opbouw van een leerdoel
Begin bij de inhoud: waarover gaat het leren? Kies vervolgens het handelen dat je verwacht, bijvoorbeeld verklaren, vergelijken of toepassen. Voeg een context toe wanneer die nodig is om het niveau of de toepassing duidelijk te maken.
“De student kent onderzoeksvaardigheden” laat veel ruimte voor interpretatie. “De student onderbouwt bij een praktijkvraag de keuze voor een onderzoeksmethode” maakt duidelijker wat je verwacht. Welke argumenten daarvoor nodig zijn, bespreek je met de bijbehorende succescriteria.
Succescriteria helpen bij feedback en beoordeling. Maak er geen extra lijst losse leerdoelen van: dan verdwijnt de samenhang achter een reeks kleine eisen.
Hoeveel leerdoelen heb je nodig?
Er is geen universeel juist aantal. Bij het ene vak vraagt de inhoud om meerdere specifieke doelen; bij het andere keert een bredere vaardigheid steeds in een nieuwe context terug. De vraag is of de doelen samen een betekenisvol geheel beschrijven en of je het gevraagde leren binnen de beschikbare tijd kunt oefenen.
Neem één onderwijseenheid en leg de doelen naast elkaar. Welke doelen zijn een uitwerking van hetzelfde resultaat? Welke beschrijven eigenlijk een activiteit? Waar vraagt een klein detail meer aandacht dan de bedoeling rechtvaardigt?
Verbind het doel met oefening en feedback
Bij het voorbereiden van onderwijs helpen doelen om te kiezen wat leerlingen of studenten doen. Wil je dat zij een keuze onderbouwen, dan moeten zij ook kunnen oefenen met argumenteren en afwegen. Alleen een keuze aankruisen levert daarvoor weinig oefening op.
Bespreek vooraf waarop je feedback geeft. Een helder doel en passende criteria kunnen leerlingen en studenten helpen om hun werk te beoordelen, maar vervangen oefening, voorbeelden en begeleiding niet.
Gebruik een werkblad bij het gesprek
Download het A3-werkblad leerdoelen formuleren. Werk één doel uit, bespreek welk bewijs erbij past en controleer de relatie met je onderwijsactiviteiten. De oorspronkelijke overzichtsposter kun je ernaast gebruiken.
Leerdoelen in Curriculum Playground
In Curriculum Playground leg je doelen vast en verbind je ze met onderwijs, planning en toetsing. Zo zie je waar een doel in het curriculum terugkomt en bespreek je met collega's of de opbouw klopt.
Dat is een overzicht van het aangeboden curriculum, geen leerling- of studentvolgsysteem. Individuele resultaten, cijfers en voortgangsdossiers houd je bij in de daarvoor bedoelde omgeving. Een koppeling tussen een doel en een toets laat zien wat die toets beoogt te beoordelen, niet welke student het doel heeft bereikt.